Νικήτας Κανάκης: Πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου!

Κε Κανάκη ποιά είναι η δική σας προσωπική ιστορία στους Γιατρούς του Κόσμου;
Από τα φοιτητικά μου χρόνια στην Οδοντιατρική Σχολή της Αθήνας αναρωτιόμουν για την κοινωνική διάσταση της Ιατρικής. Ανήκω άλλωστε σε μια γενιά που επιχείρησε να συνδέσει θεωρητικά και πρακτικά την άσκηση της Ιατρικής με τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Έτσι χωρίς δισταγμό έγινα μέλος από το 1993 στους Γιατρούς του Κόσμου ένα «ιατρικό κίνημα» που ήταν στα σπάργανα του τότε. Τα χρόνια που ακολούθησαν στην Αγγλία για μεταπτυχιακές σπουδές και ειδικότητα, μια σειρά δε από ταξίδια τότε στον 3ο κόσμο με έφεραν σε επαφή με το οργανωμένο ανθρωπιστικό κίνημα. Επιστρέφοντας λοιπόν
μόνιμα στην Ελλάδα παράλληλα με το ιατρείο μου, ξεκίνησα την δράση με τους Γιατρούς του Κόσμου.

Ανάμεσα σε όλες τις αποστολές στις οποίες έχετε συμμετάσχει, ποιά είναι εκείνη που κατά τη διάρκειά της φοβηθήκατε για την ζωή σας;
Σε πολλές αποστολές βρίσκεσαι αντιμέτωπος με δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις. Τις περισσότερες φορές το συνειδητοποιείς πολύ αργότερα, μια και τη στιγμή της δράσης σκέφτεσαι τί μπορείς, και πόσο γρήγορα, να προσφέρεις. Νομίζω πως περισσότερο κινδύνεψα κάποια στιγμή στη Γάζα, υποτιμώντας την αποφασιστικότητα του Ισραηλινού στρατού να εμποδίσει την διέλευση υγειονομικού υλικού, όπως και στην Βαγδάτη τις πρώτες μέρες βρισκόμενος άθελα μου στο στόχαστρο αμερικανών στρατιωτών. Και στις δύο περιπτώσεις βέβαια η ευθύνη είναι δική μου, μια και μπροστά στον ενθουσιασμό του νέου
εθελοντή, υποτίμησα βασικές αρχές ασφαλείας. Ευτυχώς το μάθημα που πήρα ήταν αναίμακτο.

Φαντάζομαι ότι κάθε αποστολή είναι για εσάς ξεχωριστή. Θα ήθελα όμως να ξεχωρίσετε μία που δε θα ξεχάσετε ποτέ στη ζωή σας και είναι βαθιά χαραγμένη στην καρδιά σας;
Κάθε αποστολή σου «γρατσουνάει» την ψυχή, αφήνοντας σου ανεξίτηλα σημάδια. Άνθρωποι που γνώρισες, καταστάσεις που είδες, η εναλλαγή και συνύπαρξη του θανάτου με το θαύμα της ζωής. Κάθε ταξίδι έχει την δική του ξεχωριστή θέση στην ζωή σου. Αν υπάρχει όμως μια αποστολή που δεν θα ξεχάσω ποτέ είναι η πρώτη επίσκεψη μου στην Βαγδάτη λίγο πριν τον πόλεμο. Στο παιδιατρικό νοσοκομείο της πόλης είδα να αργοσβήνουν αβοήθητα από τον καρκίνο, θύματα ενός παράλογου εμπάργκο, εκατοντάδες παιδιά. Και είδα απελπισμένους γιατρούς ανήμπορους χωρίς κανένα μέσο, να παρακολουθούν χωρίς να μπορούν να κάνουν τίποτα. Δεν ξεχνάω ποτέ τα θλιμμένα μάτια ενός μικρού κοριτσιού που με κοιτούσε αμίλητο σε ένα γωνιακό κρεβάτι, που άπλωσε το χέρι και μου χάρισε τη μοναδική του κούκλα λίγο πριν σβήσει. Το θλιμμένο βλέμμα αυτού του κοριτσιού το αναγνωρίζω συχνά στις αποστολές στα μάτια παιδιών που συναντάμε. Το ίδιο πάντα βλέμμα. Στη Αιθιοπία στα μάτια ενός μικρού αγοριού που προσπαθούσε να μαζέψει νερό από μια λακκούβα. Στη Πρίστινα την Έλενα με τα κομμένα πόδια. Στη Μαριούπολη, το Σάσα που ψαχούλευε τα σκουπίδια. Στο Βουκουρέστι στα μάτια δύο χαμινιών που αναζητούσαν λίγη ζεστασιά χωμένα σε έναν
αεραγωγό. Στην Ινδία στο πιτσιρικά που προσπαθούσε να ξεπλακώσει με τα χεράκια του από τα συντρίμμια του σεισμού τη μάνα του. Εδώ στην Αθήνα στα μάτια της Λουκίας όταν γλύτωσε από τους βασανιστές της. Το βλέπω στα μάτια της Μαρίας που πουλάει χαρτομάντιλα στο φανάρι της δουλειάς μου. Το θυμάμαι στο Μελινάκι όταν με πρωτοκοίταξε στην Καμπάλα. Το συναντάω κάθε μέρα όλο και περισσότερο στο Πολυιατρείο στα δεκάδες παιδιά που περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους να πάρουν λίγα τρόφιμα.

Πόσο δύσκολο είναι για εσάς να αποχωρίζεστε την οικογένεια σας για να συμμετέχετε στις αποστολές των Γιατρών του Κόσμου;
Η οικογένεια μου στηρίζει αυτό που κάνω, και δείχνει μια τεράστια κατανόηση. Άλλωστε και η ίδια συμμετέχει όσο μπορεί. Χωρίς την δική τους συμπαράσταση δεν νομίζω πως θα μπορούσα να αφιερώσω τόση ενέργεια, ούτε να είμαι αποτελεσματικός. Αλλά είχα την τύχη να μεγαλώσω σε ένα σπίτι που η βοήθεια στον συνάνθρωπο ήταν το πρώτο πράγμα που
διδάχτηκα, η παρουσία στην πρώτη γραμμή ήταν πάντα αρετή. Και έτσι και εγώ συνεχίζω με τις ίδιες αξίες Δεν θα μπορούσα να ήμουν αλλιώς γιατί θα ήμουν δυστυχισμένος και αυτό οι δικοί μου άνθρωποι το ξέρουν! Οι Γιατροί του Κόσμου είχατε στρέψει το βάρος στην βοήθεια
ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη.

Τώρα που οι Έλληνες πολίτες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα πώς τους βοηθάτε και με ποιό τρόπο;
Υπάρχουν τα ανοιχτά πολυιατρεία των ΓτΚ που λειτουργούν στην Αθήνα, στο Πέραμα, στην Θεσσαλονίκη και στα Χανιά όπου προσφέρουν πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ψυχολογική υποστήριξη σε όλους όσους δεν έχουν πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Επίσης υπάρχουν Κινητές Ιατρικές Μονάδες που παρέχουν ιατρική φροντίδα σε πληθυσμούς που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας, καθώς δεν έχουν εύκολα
πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες, αλλά και σε πολλές περιοχές εντός της Αττικής.

Το κράτος πρόνοιας σας στηρίζει ή σας έχει ξεχάσει και έχει μείνει μόνο στα λόγια;
Το κακό είναι πως ξεχνάει όλο και περισσότερο τους ασθενείς, τους ανθρώπους με ανάγκη, τις ευάλωτες ομάδες. Ας μην δίνει μεγάλη σημασία σε εμάς, δεν πειράζει τα καταφέρνουμε ακόμα και σε δύσκολες συνθήκες. Αλλά ας φροντίσει έστω και τώρα, η μάλλον πολύ περισσότερο τώρα σε καιρούς τέτοιας κρίσης, τους πιο ανήμπορους, τους ταπεινούς και καταφρονεμένους αυτής της χώρας.

Τί θα λέγατε σε όσους θέλουν να γίνουν εθελοντές; Πόσο απαραίτητος είναι ο εθελοντισμός στις μέρες που ζούμε;
Ο εθελοντισμός είναι στάση ζωής, τρόπος πολιτισμού, και πολιτική αντίληψη. Αλλά και χαρά, που δεν μετριέται. Δεν υπάρχει τίποτα πιο πολύτιμο στην ζωή μου, από τα ευχαριστώ που έχω εισπράξει. Νομίζω ως σαν εθελοντής έχω γίνει καλύτερος άνθρωπος, πιο ανεκτικός αλλά και πιο πλήρης εκτιμώντας πολύ περισσότερο και αυτά που έχω. Να το πω αλλιώς – και αυτό είναι το μάθημα ζωής που έχω πάρει 20 χρόνια τώρα