Φιλανθρωπία ή Αλληλεγγύη;

Ένα ερώτημα που όσο απλό και αν φαντάζει, τόσο δύσκολα μπορεί να απαντηθεί.

Δύο έννοιες με βάθος που τις χωρίζει ένα ρηχό διαζευκτικό. Στέκουν αντίκρυ η μια στην άλλη και περιμένουν με ανυπομονησία να δουν ποια θα κερδίσει. Ποια θα είναι ικανή να ξεπεράσει την άλλη. Ποια θα ευαισθητοποιήσει. Ποια θα πείσει για την ανιδιοτέλεια της. Ποια θα υπερισχύσει. Και γιατί κάποιος να βρεθεί σε αυτό το δίλημμα; Γιατί να πρέπει να διαλέξει; Το βέβαιο είναι πως κάπου στα άδυτα της σκέψης του μπορεί να βρει την απάντηση.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν την σκέψη μας. Φιλανθρωπία. Φίλος + άνθρωπος. Μια σύνθετη λέξη με απλό περιεχόμενο. Η ετυμολογία της εύκολα μαρτυρά το βαθύ της περιεχόμενο. Τα συνθετικά της δένουν αρμονικά και συνθέτουν την ιερή της έννοια. Αγγίζουν τη ανθρώπινη ψυχή και την πλουτίζουν με αληθινή αγάπη. Ωστόσο, αρκετά συχνά η έννοια της φιλανθρωπίας καλύπτεται από δυσπιστία και καχυποψία για την ανιδιοτέλεια της φύσης της. Από την στιγμή που οι πράξεις φιλανθρωπίας απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο, τότε αυτός δεν είναι προαπαιτούμενος; Πώς γίνεται λοιπόν η ανθρώπινη δυστυχία να είναι η βάση μιας καλής πράξης; Ο πόνος, το πάτημα για το καλό; Γνώμη μου είναι πως φιλανθρωπία δεν είναι ευκαιρία για καλή πράξη. Δεν αυτοπροσδιορίζεται δηλαδή με βάση το στιγμιαίο χαρακτήρα της ή τη δυνατότητα για προσφορά αλλά με βάση την επιθυμία για προσφορά. Είναι πράξη
προσφοράς προς τον συνάνθρωπο με κύριο σκοπό την απάλυνση του ανθρώπινου πόνου. Σε μεγάλο βαθμό ο εθελοντισμός και η φιλανθρωπία αποτελούν έννοιες εγγενείς. Η φιλανθρωπία εμπεριέχει τον εθελοντισμό και την προσφορά. Εκεί αρχίζει και προσεγγίζει την έννοια της αλληλεγγύης. Έννοια συνώνυμη της αλληλοβοήθειας και της συνεισφοράς. Είναι λάθος να συνδέουμε την φιλανθρωπία με την δυνατότητα και μόνο των "εχόντων” για προσφορά. Είναι λάθος, καθώς πηγή της αποτελεί η θέληση και όχι η δυνατότητα για προσφορά. Σαφώς η δυνατότητα, κάνει την θέληση πράξη, αλλά χωρίς τη θέληση η πράξη δεν θα υπήρχε. Η Αλληλεγγύη αναμφίβολα υπερισχύει. Δεν προϋποθέτει τον πόνο ούτε υπάρχει για να τον απαλύνει. Αποτελεί έμπρακτη έκφραση και γλυκό καρπό πραγματικής αγάπης, μακριά από κάθε είδους υλική παροχή. Παρόλα αυτά, δεν θα έπρεπε να τίθεται δίλλημα μεταξύ των δύο εννοιών. Γιατί άλλωστε να διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο έννοιες προσφοράς και στήριξης στους συνανθρώπους μας; Συνεπώς αγώνας μεταξύ των δύο δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Και θα σταματήσει μονάχα όταν καταλάβουμε πως ο προορισμός τους είναι κοινός και πως το κοινό τους “έπαθλο” δεν είναι άλλο από εκείνο το κρυφό χαμόγελο, εκείνη την ανακούφιση των ανθρώπων που δεχτούν, σαν μοιραστούν και απαλύνουν τον
ανθρώπινο πόνο.

Γράφει η Μαρία Φαϊτά: Γεννημένη στην Κέρκυρα, Πολιτική Επιστήμονας, απόφοιτη του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και
μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ως Υπότροφος του Ελληνικού Οργανισμού Πολιτικών Επιστημόνων (ΕΟΠΕ) στην Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση. Είναι Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής στο
νεανικό τμήμα του Ελληνικού Οργανισμού Πολιτικών Επιστημόνων.