Αγγελική Μενεδιάτου: Ελληνική Εταιρεία Διαταραχών Διάθεσης «Μαζί»

Στην εποχή μας, την εποχή της τεχνολογίας, της έντονης αστικοποίησης αλλά και της κρίσης, ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ψυχικές διαταραχές έχει αυξηθεί. Σε αυτό το πρόβλημα προσπάθησε να δώσει μια απάντηση το «Μαζί». Πριν από 6 χρόνια λοιπόν, συστάθηκε η Ελληνική Εταιρεία Διαταραχών Διάθεσης «Μαζί», η οποία με ομάδες αυτοδιάθεσης ξεκίνησε σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα να παρέχει απλόχερα την προσφορά της σε άτομα που το έχουν ανάγκη. Η κυρία Μενεδιάτου ως μία εκ των ιδρυτών θα μιλήσει στη «Δύναμη της Προσφοράς» γι’ αυτό το εγχείρημα.

Κυρία Μενεδιάτου, ποια ήταν η αφορμή που σας ώθησε να ασχοληθείτε
τόσο ενεργά στη δημιουργία του «Μαζί»;

Η αφετηρία ήταν ένα τηλεφώνημα περίπου πριν από 6 χρόνια: Ένας από τους κατόπιν συνιδρυτές του «Μαζί», ο Δημήτρης, επικοινώνησε μαζί μου και ζήτησε τη βοήθειά μου. Μου είπε ότι μέσα από τη συμμετοχή του σε διάφορα fora ψυχικής υγείας, διαπίστωσε την τεράστια μοναξιά και απομόνωση που βιώνουν συχνά οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη και πως θέλει να βρει έναν τρόπο να μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους,
από κοντά και όχι μόνο μέσω του υπολογιστή. Πριν καν τελειώσει το τηλεφώνημα, αποφάσισα ότι θα βοηθήσω, αν και δεν είχα καμία ακόμη ιδέα πώς ακριβώς
θα γίνει αυτό. Ξεκίνησα μια εκτεταμένη έρευνα και ανακάλυψα τις ομάδες αυτοβοήθειας για την ψυχική υγεία. Αποφασίσαμε με τον Δημήτρη πως θέλουμε να κάνουμε κάτι οργανωμένο, με νομική δηλαδή υπόσταση και έτσι ιδρύσαμε – με τη βοήθεια
πολλών άλλων συνοδοιπόρων – το μη κερδοσκοπικό σωματείο «Ελληνική Εταιρεία Διαταραχών Διάθεσης – Μαζί». Στην αρχή ήταν πολύ δύσκολα από πολλές απόψεις,
αλλά αργά και σταθερά το «Μαζί» μεγάλωνε και η ανταπόκριση του κόσμου επιβεβαίωσε την επιλογή μας. Σήμερα νιώθω περήφανη, γιατί το «Μαζί», χωρίς πόρους και υλικοτεχνική υποδομή, μόνο με το μεράκι και την εθελοντική δουλειά του Διοικητικού Συμβουλίου και των συντονιστών των ομάδων αυτοβοήθειας, έχει καταφέρει να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για την αξία των ομάδων αυτοβοήθειας στη διαχείριση ψυχικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή.

Ποιο πιστεύετε ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με διαταραχή διάθεσης;

Νομίζω πως το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα, που αντιμετωπίζουν οι ψυχικά ασθενείς
ανεξαρτήτως διάγνωσης, είναι το στίγμα. Είναι δηλαδή οι αρνητικές προκαταλήψεις, η άγνοια και τα στερεότυπα που συνοδεύουν τις ψυχικές διαταραχές και έχουν καταστροφικές συνέπειες στη ζωή των ατόμων αλλά και των οικογενειών τους. Η πλέον δυσμενής,
κατά τη γνώμη μου, συνέπεια του στίγματος είναι η περιθωριοποίηση και η κοινωνική απομόνωση. Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον και, για να παραμένει υγιής, χρειάζεται τους άλλους. Αυτό σημαίνει ότι η αποστέρηση της κοινωνικής ζωής μπορεί να επιφέρει σημαντικές βλάβες, ακόμη και στη σωματική υγεία, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες. Σε αυτήν την ανάγκη προσπαθεί να ανταποκριθεί το «Μαζί» με τις ομάδες αυτοβοήθειας.

Με ποιο τρόπο βοηθάτε τα άτομα που απευθύνονται σε εσάς;
Το «Μαζί» οργανώνει ομάδες αυτοβοήθειας για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη και διπολική διαταραχή (διαταραχές διάθεσης) σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Οι ομάδες αυτές συντονίζονται από τους λεγόμενους «ειδικούς από εμπειρία», δηλαδή ανθρώπους που έχουν και οι ίδιοι εμπειρία με τις διαταραχές διάθεσης. Η ομάδα αυτοβοήθειας είναι μια συνάντηση ομοτίμων που υποστηρίζουν, ενθαρρύνουν και διευκολύνουν ο ένας τον άλλον να βοηθήσει τον εαυτό του. Στις συναντήσεις της ομάδας, οι συμμετέχοντες μοιράζονται τις εμπειρίες τους, τα προσωπικά τους συναισθήματα, την ενημέρωση που έχει ο καθένας και τις στρατηγικές που έχουν αναπτύξει, προκειμένου να αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη και να ζουν μια ικανοποιητική ζωή. Πρόκειται δηλαδή για αλληλουποστήριξη μέσω της ανταλλαγής
προσωπικών εμπειριών, γνώσης, προβληματισμών, ανησυχιών, στρατηγικών και δεξιοτήτων στην καθημερινή ζωή.

Τα τελευταία χρόνια η οικονομική κρίση έχει ταλαιπωρήσει σε μεγάλο
βαθμό την ελληνική κοινωνία. Έχει αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων με
διαταραχή διάθεσης;

Μελέτες δείχνουν συνεχή αύξηση της κατάθλιψης: από 3,3% το 2008 έφτα-
σε το 12,3% το 2013. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η οικονομική δυσπραγία μπορεί να οδηγήσει στην εκδήλωση κατάθλιψης. Φυσικά, πολλές φορές μπορεί να προϋπάρχει μια βιολογική ή ψυχολογική προδιάθεση, η οποία αυξάνει την ευαλωτότητα κάποιου απέναντι σε ψυχοπιεστικά, στρεσογόνα γεγονότα και καταστάσεις. Πέραν πάντως της οικονομικής δυσχέρειας, η ελληνική κρίση έχει και ένα άλλο ιδιαίτερα επιβαρυντικό για την ψυχική υγεία χαρακτηριστικό: την ανασφάλεια για το μέλλον, την απουσία ελπίδας για βελτίωση και τη συνεχιζόμενη ματαίωση.

Θα θέλατε να μοιραστείτε μια ιστορία που έχει χαραχθεί στο μυαλό σας;
Ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα ότι αυτό που κάνουμε έχει όντως θετικό αντίκτυπο. Ξέρετε, συχνά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζεις κάτι θεωρητικά μέσα από τη βιβλιογραφία και στο να το νιώθεις βιωματικά, να το βλέπεις να συμβαίνει. Ξεκινώντας το «Μαζί», είχα πολύ περιορισμένη άποψη για τον βαθμό στον οποίο μπορεί να βοηθηθεί κανείς μέσα από τις ομάδες αυτοβοήθειας. Δεν θα ξεχάσω, λοιπόν, ποτέ την πρώτη φορά που κάποιο από τα μέλη της πρώτης ομάδας που οργανώσαμε, μου εξομολογήθηκε την τεράστια αλλαγή που βίωσε. Από τότε, υπήρξαν πολλές φορές που είχα την τιμή να ακούσω παρόμοιες ιστορίες. Και κάθε φορά, το αίσθημα είναι συγκλονιστικό. Κρατώ, όμως, εκείνη την πρώτη φορά στην καρδιά μου ως μια ιδιαίτερα πολύτιμη στιγμή που με όπλισε με πίστη να συνεχίσω.

Ένας που θα ήθελε να βοηθήσει το έργο σας με ποιον τρόπο θα μπορούσε να το πράξει;

Το «Μαζί» βασίζεται αποκλειστικά στις συνδρομές των μελών του και τις δωρεές. Συνεπώς, ένας σημαντικός τρόπος βοήθειας είναι η οικονομική στήριξη. Ακόμη και το ελάχιστο χρηματικό ποσό έχει σημασία για μας. Επίσης, θέλουμε να δημιουργήσουμε περισσότερες ομάδες και γι’ αυτό χρειαζόμαστε κατάλληλους χώρους να τις φιλοξενήσουν. Ο πιο απλός τρόπος να βοηθήσει κανείς είναι να ενημερωθεί και να διαδώσει την ύπαρξη των ομάδων αυτοβοήθειας. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχουν τέτοιες ομάδες στην Ελλάδα.

Η εθελοντική προσφορά πόσο σημαντική είναι για τη λειτουργία του
«Μαζί»;

Στο «Μαζί» είμαστε όλοι εθελοντές. Και ό,τι έχουμε κάνει είναι σχεδόν αποκλειστικά αποτέλεσμα εθελοντικής προσφοράς. Οι ίδιοι οι συντονιστές των ομάδων αυτοβοήθειας είναι φυσικά εθελοντές και είναι ουσιαστικά η ψυχή της δράσης μας. Με την ευκαιρία, θέλω να καλέσω όλους όσοι έχουν βιώσει κατάθλιψη ή διπολική διαταραχή και θέλουν να βοηθήσουν άλλους αλλά και τον εαυτό τους ( σύμφωνα με την αρχή της παροχής βοήθειας, αυτός
που δίνει βοήθεια επωφελείται πιθανώς περισσότερο από τη διαδικασία) να έρθουν στις ομάδες και να διερευνήσουν την πιθανότητα να γίνουν συντονιστές.

Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον του «Μαζί»;

Το όνειρο και ο στόχος μας είναι να αποκτήσουμε τον δικό μας χώρο, ώστε να μπορέσουμε να οργανώσουμε περισσότερες ομάδες, αλλά και να διευρύνουμε τις δράσεις μας, παρέχοντας και δωρεάν υπηρεσίες συμβουλευτικής, ψυχοεκπαίδευσης και ψυχοθεραπείας σε ανθρώπους που τις έχουν ανάγκη. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε και την ομολογουμένως εντυπωσιακή επιθυμία εθελοντικής προσφοράς από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, κάτι που αυτή τη στιγμή είναι αδύνατο.

Αγγελική Μενεδιάτου
Ψυχολόγος, Μ.Α. Κλινικής Ψυχολογίας
Πρόεδρος ΔΣ και Επιστημονική Υπεύθυνη της
Ελληνικής Εταιρείας Διαταραχών Διάθεσης