Προσφορά στον Πολιτισμό: Μουσείο Χαρακτικής “Βάσω Κατράκη”

Γεννήθηκε στο όμορφο νησάκι του Αιτωλικού, τη μικρή Βενετία, όπως
την ονόμαζαν τότε. Το πατρικό σπίτι της βρεχόταν από τη λιμνοθάλασσα, τόσο που μπορούσε και ψάρευε από το παράθυρό της. Εκεί έζησε τα παιδικά της χρόνια. Στα μαθητικά της τετράδια ζωγράφισε τα πρώτα της σχέδια και πορτραίτα. Το 1936 ξεκίνησε για την Αθήνα αναζητώντας να μάθει περισσότερα για τη ζωγραφική τέχνη. Χωρίς προετοιμασία έδωσε εξετάσεις και πέρασε στη Σχολή Καλών Τεχνών. Καθηγητή στη ζωγραφική είχε τον Παρθένη και στη χαρακτική τον Κεφαληνό.

Η κατοχή την βρήκε φοιτήτρια. Μέσα στον πυρετό εκείνης της εποχής διαμορφώθηκε και η τέχνη της, επηρεάστηκε το έργο της και η προσωπικότητά της. Πήρε μέρος στην αντίσταση. Προσέφερε υπηρεσίες στην Πατρίδα δίχως να υπολογίσει τους κινδύνους. «Κάναμε αντίσταση με τα καλέμια και τα πινέλα» έλεγε και συμπλήρωνε «η κατοχή με έκανε χαράκτρια».

Τα πρώτα χαρακτικά έργα της ήταν ένσημα, αφίσες, κάρτες, προκηρύξεις, και ψηφοδέλτια για τις ανάγκες του αγώνα. Χάραζε, όπως και οι άλλοι χαράκτες και τύπωνε κρυφά έργα με μηνύματα που δίνανε κουράγιο και ελπίδα στον δοκιμαζόμενο λαό. Το γνωστό έργο αφίσα το οποίο φιλοτέχνησε όταν ήταν φοιτήτρια στην σχολή με την γυναίκα που πλέκει τη φανέλα του στρατιώτη και τις λέξεις «για τους
στρατιώτες» ήταν η συμμετοχή της στον αγώνα του έθνους ενάντια στον εισβολέα.

 

Μαρίνα Κατράκη: Πώς είναι να έχετε γονείς τη Βάσω και το Γιώργο Κατράκη;

Η Βάσω Κατράκη σαν μητέρα ήταν για μας ξεχωριστή. Μας συμβούλευε πάντα μεταφέροντάς μας αξίες και ιδανικά, ενώ με το παράδειγμά της μας δίδαξε την υπομονή, την κατανόηση και την αγάπη για τον άνθρωπο. Στις σχέσεις με τους συναδέλφους της, ήταν απλή εγκάρδια και ανθρώπινη, υπόδειγμα ήθους και συμπεριφοράς, σεμνή, με παντελή έλλειψη αλαζονείας. Πρόθυμη να βοηθήσει κάθε νέο καλλιτέχνη στις αναζητήσεις του. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών. Ο Γιώργος Κατράκης ήταν το στήριγμα όλων μας. Σαν γιατρός ήταν πολύ αγαπητός στους φοιτητές του, ενώ θεωρούσε αυτονόητο να παρέχει δωρεάν ιατρική βοήθεια προς κάθε άπορο συνάνθρωπό του. Χαρακτηριστική ήταν η φράση του « τα πάντα στη ζωή κερδίζονται με αγώνες και θυσίες. Τίποτα σ’ αυτό τον κόσμο δεν χαρίζεται». Πρόθυμοι και οι δύο να βοηθήσουν με το έργο τους συλλόγους και ενώσεις που μάχονταν για ιδανικά και ανθρώπινες αξίες. Για όλα όσα πέρασαν, σε αντίθεση με άλλους, δεν μίλησαν ποτέ. Η καταξίωσή τους ήρθε μέσα από τη δουλειά τους και όχι από τα βάσανά τους. Η σεμνότητα διέκρινε όλες τις πράξεις τους σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η
προσφορά προς τον συνάνθρωπο ήταν από τις βασικές αρχές τους.

Ποιός ήταν ο οραματιστής της ιδέας του μουσείο χαρακτικής «Βάσω Κατράκη»;
Αυτός που είχε την ιδέα της δημιουργίας του μουσείου ήταν ο πατέρας μας. Οι γονείς μας γνωρίστηκαν στα δύσκολα χρόνια της κατοχής. Από τότε έζησαν μαζί «σύντροφοι» με όλη τη σημασία του όρου, χωρίς να μπορέσει να τους χωρίσει τίποτα, ούτε οι κατά καιρούς εξορίες της μητέρας, ούτε οι φυλακίσεις και εξορίες του πατέρα. Κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής της πορείας ήταν πάντα δίπλα της στηρίζοντάς την με κάθε τρόπο. Και όταν η μητέρα μας έφυγε από τη ζωή ο απέραντος πόνος του μετατράπηκε σε τεράστια θέληση και δύναμη για την δημιουργία του μουσείου στο Αιτωλικό. Δυστυχώς δεν μπόρεσε να το δει να ολοκληρώνεται.

Πόσο σας δυσκόλεψε η υλοποίηση της δημιουργίας του μουσείου ;

Η προσπάθεια για την δημιουργία του μουσείου σε μια περιοχή όπως το Αιτωλικό, δεν ήταν ένα απλό και εύκολο εγχείρημα. Και τούτο διότι έπρεπε να δημιουργηθεί κάτι από την αρχή. Τα μόνα δεδομένα που υπήρχαν ήταν η πρόθεσή του αδελφού μου και δική μου, να παραχωρήσουμε το σύνολο σχεδόν του έργου της μητέρας μας στο νέο φορέα, η απόφαση του Δήμου Αιτωλικού να παραχωρήσει την έκταση για να κατασκευαστεί το μουσείο, και η βούληση του Υπουργείου ΥΠΕΧΩΔΕ να κατασκευάσει το κτήριο. Χρειάστηκαν σχεδόν οκτώ χρόνια για να ολοκληρωθεί η κατασκευή του κτηρίου και σχεδόν άλλα τόσα για να φτάσουμε το 2006 στα εγκαίνια και τη λειτουργία του. Δημιουργήθηκαν λοιπόν οι χώροι του μουσείου όπου στεγάστηκαν περίπου 700 προσχέδια, σχέδια, χαρακτικά στο ξύλο και στην πέτρα , μικρογλυπτά, ο πάγκος και τα εργαλεία χαρακτικής, οι μήτρες ( πέτρες και ξύλα) πολλών από τα έργα, τα βότσαλα της εξορίας . Δημιουργήθηκαν επίσης και αίθουσες που θα στεγάσουν εργαστήρια χαρακτικής.

Κα Κατράκη, ποιό είναι το όραμά σας για το μέλλον του μουσείου;
Την προσπάθειά μας πρέπει να την κάνουμε και να δώσουμε και μία και δύο και όσες μάχες χρειαστεί για να πετύχουμε το στόχο μας που δεν είναι απλά η διατήρηση και η λειτουργία του, αλλά κυρίως να γίνει το μουσείο ένα πολιτιστικό σημείο αναφοράς. Σήμερα, που τα πάντα, ακόμα και αυτός ο πολιτισμός, επαναπροσδιορίζονται, Ιδρύματα όπως το Κέντρο Χαρακτικών Τεχνών – Μουσείο Βάσως Κατράκη, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

Στο μουσείο περιμένουν τον επισκέπτη να επικοινωνήσουν μαζί του και να του μεταφέρουν το δικό τους μήνυμα της αισιοδοξίας και της ελπίδας, έργα όπως « Ο Ίκαρος» που όταν ξεπέρασε τις δυνατότητες του έπεσε.

«Η Αντιγόνη» που με κόστος εκπληρώνει το χρέος της, «οι Καταστάσεις», «κορμιά συρματοπλεγμένα» που αντιστέκονται ανυπότακτα ως το βάθος της ψυχής τους. Ο τεχνοκριτικός και φίλος της Κώστας Σταυρόπουλος, που πρόσφατα έφυγε από κοντά μας και του οποίου η συμβολή στην δημιουργία και λειτουργία του μουσείου υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική, χαρακτηρίζει πολύ εύστοχα, την Βάσω Κατράκη ως την «κορυφαία ερμηνεύτρια της ανθρώπινης τραγωδίας».

INFO

ΚΕΝΤΡΟ ΧΑΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΑΣΩΣ ΚΑΤΡΑΚΗ
Κορυσχάδων 1, 30400 Αιτωλικό
Τ: +30 26320 23269
www.vassokatraki.gr