Κωνσταντίνος Μίχαλος: Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη: χτίζοντας το αύριο

Είναι σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη και επιχειρηματική επιτυχία, μέσα σε κοινωνίες που πάσχουν. Αντίστοιχα, δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική ευημερία και πρόοδος, χωρίς βιώσιμη οικονομία, χωρίς υγιείς επιχειρήσεις. Μέχρι πρότινος, είχε κυριαρχήσει ένα μοντέλο σκέψης που αντιμετωπίζει την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως μορφή «εξιλέωσης» των επιχειρήσεων, για το γεγονός ότι επιδιώκουν το κέρδος. Είναι μια λογική που λέει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να λογοδοτούν για τις πρακτικές τους και να αναπτύσσουν περιβαλλοντικές και κοινωνικές δράσεις. Στην πρώτη περίπτωση για να αποδείξουν ότι δεν βλάπτουν την κοινωνία. Στη δεύτερη για να αντισταθμίσουν μια λειτουργία που χαρακτηρίζεται ως εκ προοιμίου ιδιοτελής και ασύμβατη με το συμφέρον της κοινωνίας. Η άποψη αυτή τείνει να διαιωνίζει ένα σχήμα που τοποθετεί τις επιχειρήσεις απέναντι από την κοινωνία. Περιχαρακώνει την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη μέσα σε πολύ στενά πλαίσια, μετατρέποντάς τη σε ένα είδος εξωτερικής «υποχρέωσης» για τις επιχειρήσεις, ενώ θα έπρεπε να είναι κομμάτι του DNA τους. Είναι καιρός να περάσουμε στο επόμενο στάδιο. Σε μια νέα θεώρηση για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, η οποία αντιμετωπίζει την ιδιωτική πρωτοβουλία όχι ως δυνητικό εχθρό. Αλλά ως σύμμαχο στην κοινή προσπάθεια για ευημερία. Ως δύναμη για το κοινό καλό. Η προσέγγιση αυτή, θέλει τις επιχειρήσεις όχι μόνο να συμπεριφέρονται υπεύθυνα, αλλά και να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία, στη βιώσιμη και συνεκτική ανάπτυξη, στην ενδυνάμωση του ανθρώπινου κεφαλαίου, στην καταπολέμηση των ανισοτήτων, στην αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων.
Θέλει, με άλλα λόγια, επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν με όραμα και σκοπό. Επιχειρήσεις που μπορούν να παράγουν κέρδος, αλλά και νόημα και αξία για τις κοινωνίες που τις περιβάλλουν. Στην Ελλάδα του σήμερα – σε μια Ελλάδα που προσπαθεί να χτίσει από την αρχή ένα καλύτερο αύριο – αυτή η αντίληψη έχει πιστεύω ιδιαίτερη
σημασία.

Τα τελευταία χρόνια, έχουν υπάρξει αρκετές αφορμές για προβληματισμό αλλά και για ελπίδα και αισιοδοξία, όσον αφορά την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη. Από τη μια είδαμε να ενισχύεται η δυσπιστία και η καχυποψία της κοινωνίας απέναντι στις επιχειρήσεις, ειδικά τις μεγαλύτερες. Από την άλλη, όμως, είδαμε μια πρωτοφανή ενεργοποίηση του ιδιωτικού τομέα, για τη στήριξη της κοινωνικής αλληλεγγύης. Είδαμε τα αντανακλαστικά της
κοινωνίας να ενεργοποιούνται άμεσα. Είδαμε άπειρα παραδείγματα έμπρακτης ευαισθητοποίησης, εκ μέρους πολιτών και ομάδων, αλλά και μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων. Είδαμε να ανθίζουν συνεργασίες και να δημιουργείται ένα κύμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης, που ξεκινά από τη δωρεά τροφίμων αξίας μερικών ευρώ στα κοινωνικά παντοπωλεία των Δήμων και φθάνει μέχρι την «υιοθέτηση» κοινωφελών ιδρυμάτων από εταιρείες. Τώρα, βρισκόμαστε στο κρίσιμο σημείο στο οποίο πρέπει να πάμε την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ένα βήμα πιο πέρα. Να περάσουμε από το «τι δίνεις» στο «ποιός είσαι»: ποιες είναι οι αξίες σου και πως τις κάνεις πράξη στην επιχειρηματική στρατηγική, στην καθημερινή λειτουργία και στις σχέσεις της με τους κοινωνικούς εταίρους. Θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στο επίπεδο της εταιρικής ακεραιότητας, της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της ανοιχτής επικοινωνίας και της συνεργασίας, με όλους όσοι εμπλέκονται, επηρεάζουν και επηρεάζονται από τη λειτουργία της επιχείρησης. Επίσης, θα πρέπει να αναδείξουμε το στρατηγικό ρόλο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην προσπάθεια για την ανάκαμψη της χώρας και τη διαμόρφωση των συνθηκών της επόμενης ημέρας. Αυτή η πρόκληση αφορά κατ’ αρχήν τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Οι οποίες θα πρέπει να προσεγγίσουν την ΕΚΕ όχι ως συγκυριακή υποχρέωση, ούτε ως μέσο για την προστασία και την ενίσχυση της φήμης τους. Αλλά ως κομμάτι της κουλτούρας και της στρατηγικής τους. Ως το πεδίο όπου το συμφέρον της εταιρείας συναντά το συμφέρον και τις προσδοκίες της κοινωνίας. Στα επόμενα χρόνια, καλούμαστε να αναδείξουμε μια νέα αντίληψη για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη. Μια αντίληψη που ξεφεύγει από τα στερεότυπα του παρελθόντος και αποτυπώνει μια θεμελιώδη αλήθεια: ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η συνένωση δυνάμεων, η δημιουργικότητα και η
συναίσθηση της ευθύνης του ενός απέναντι στον άλλο, είναι τα υλικά για να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο αύριο.